» Материалы за Декабрь 2014 года

«Мин бәхетле тыуған еремдә»16.12.2014

Башҡортостан - сәсән телле, яугир рухлы атай-олатайҙарыбыҙҙың борон-борондан ғүмер иткән бәрәкәтле, бай тарихлы төйәге. Ҡараһаҡал, Батырша, Салауат Юлаев, Муса Мортазин кеүек арҙаҡлы шәхестәр - беҙҙең ватандаштарыбыҙ. Тәбиғәте йәмле, күркәм тыуған еребеҙҙең. Йырлап аҡҡан шишмәләр, йылғалар, мәғрүр тауҙар, ҡаялар, зәңгәрһыу күлдәр, ҡош-ҡортҡа бай урмандар, һабантурғайҙар гөрләр киң аҡландар, ҡымыҙ еҫе һеңгән далалар, эреле-ваҡлы ауылдар, ҡасабалар һәм ҡалалар - һәммәһе лә тыуған яғыбыҙҙың ҡабатланмаҫ биҙәге.
Бөгөнгө «Оҙон тәнәфес»тә Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол мәктәбе уҡыусылары тап ошо хаҡта бәйән итәләр. Балаларҙың тыуған ауылы, туған теле тураһында яҙған ҡыҙыҡлы ла, уйландырырлыҡ та иншаларын уҡып, йәнә бер кинәнәйек.
Уларҙан үрнәк алып, башҡа мәктәп уҡыусылары ла ижад емештәрен ебәрһә ине, тигән теләктә ҡалабыҙ.
(№ 145)

Был донъяла ниҙәр бар?16.12.2014

Был донъяла  ниҙәр бар?* АҠШ ныҡ енләнһә лә, В.В.Путиндың Һиндостанға визиты көтөлгәндән дә һөҙөмтәлерәк килеп сыҡты. Төҙөлгән контракттарға ярашлы, 10 йыл дауамында 10 млн тонна нефть һатыласаҡ, Рәсәй белгестәре атом станциялары төҙөйәсәк, Һиндостан үҙ заводтарында беҙҙең Ми-17, Ка-226Т вертолеттары, башҡа ҡорал етештерә башлаясаҡ. Ике илдең Арктикала нефть-газ ятҡылыҡтарын үҙләштереүе лә күҙаллана. Иң мөһиме - премьер-министр Нарендра Моди әфәнде, Һиндостан артабан да Рәсәйҙең тоғро дуҫы һәм партнеры булып ҡаласаҡ, тип белдерҙе.

* Рәсәй Иҫәп-хисап палатаһы башлығы Татьяна Голикова белдереүенсә, йыл башынан федераль ҡаҙна аҡсаһын тотонғанда ҡағиҙә боҙоу йә маҡсатҡа ярашһыҙ тотоноу күләме 344 миллиард һумды ашып киткән. Йыл аҙағынаса был күрһәткес 400 млрд һумға етәсәк тип фаразлай. Төп өлөштә урлашыу икәнлеген аңлауы ҡыйын түгел. «Оптимизация» тип ябай халыҡты ҡаңғыртҡан булалар, ә бит бына ул, «Әндрәй ҡаҙнаһына» тиң резерв! Хоҡуҡ һаҡлау органдарына 120 материал йүнәлтелгән.
(№ 145)

«Алтын сәғәт» тәтерме?16.12.2014

«Алтын сәғәт» тәтерме?РФ Президенты Владимир Путин үҙенең сираттағы Мөрәжәғәтнамәһендә 2015 йыл - йөрәк-ҡан тамырҙары системаһы сирҙәре менән көрәш йылы тип иғлан итте. Фәҡәт был төр ауырыуҙар илебеҙҙә уртаса кеше ғүмере сағыштырмаса ҡыҫҡа булыуына төп сәбәпсе. 2015 йыл килеп тә етмәгән әле, ә беҙҙә был һәм медицинаға ҡағылышлы башҡа һорауҙар буйынса етди һөйләшеүҙәр башланды ла инде.

Рәсәй Федерация Советының Мәғариф, фән һәм мәҙәниәт комитеты рәйесе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрованың «Ләйсән» ансамбленең юбилей тантанаһында ҡат-нашыуы тураһында гәзитебеҙҙә яҙғайныҡ инде. Лилиә Салауат ҡыҙы эш сәфәре барышында Уральск участка дауаханаһында ла булды.
Бинала ошо ара-ла капиталь ремонт тамамланды. 2 миллион һум самаһы аҡса тотонола. Ошо ҡасабала тыуып үҫкән, әлеге мәл «Буринтех» ғилми-производство предприятиеһын етәк-ләгән Ғ.Ғ. Ишбаев тос ярҙам күрһәтә. Спонсорҙар ярҙамы менән 1 миллион 200 мең һумға дауаханала ишек-тәҙрәләр алыштырыла. Гәзит уҡыусыһына белешмә биреп китергә кәрәктер. ¤фөлә урынлашҡан «Буринтех» - Рәсәйҙә генә түгел, донъя баҙарына продукцияһын сығарған һәм яҡшы дан яулаған фирма. Нефть һәм газ скважиналары быраулау өсөн инструмент уйлап сығарыу һәм етештереү менән мәшғүлдәр. Предприятие менән яҡташыбыҙ, техник фәндәр докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған нефтсеһе иниәтулла әрифулла улы Ишбаев етәкселек итә. Һәм, күреүебеҙсә, бәләкәй Ватанын онотмай.
(№ 145)

Яңы йыл байрамдары имен үтһен16.12.2014

Яңы йыл байрамдары имен үтһенСираттағы аҙналыҡ кәңәшмәлә Яңы йылды ҡаршылау, ҡышҡы ялдарҙы имен уҙғарыу тураһында һүҙ барҙы. Төп доклад менән хакимиәт башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко сығыш яһаны. Ул Яңы йылға арналған саралар планы тураһында бәйән итте.

Планға ярашлы, 16 декабрҙән Учалы крайҙы өйрәнеү музейында ағас эше оҫтаһы Рәмил Фәтҡуллиндың «Йылҡы йылын оҙатып» тип исемләнгән ижади күргәҙмәһе эш башлаясаҡ.
22-23 декабрҙә ҡала-район мәктәптәренең иң лайыҡлы уҡыусылары Өфөгә Президент шыршыһына юлланасаҡ, ә 25 декабрҙә уҡыусылар өсөн хакимиәт башлығы шыршыһы байрамы ойоштороласаҡ. Ошо аҙнанан башлап графикка ярашлы ҡала-райондың белем биреү учреждениеларында Яңы йыл иртәлектәре, кисәләр уҙғарыласаҡ.
19 декабрҙә «Ровесник» клубында - Балалар йорто тәрбиәләнеүселәре, 24 декабрҙә филармонияла мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн «Яңы йыл әкиәтенә сәйәхәт» исемле иртәлектәр ойоштороласаҡ.
(№ 145)

Ыңғай хәл ителде16.12.2014

Ыңғай хәл ителдеУрындағы халыҡ инициативаларына булышлыҡ итеү программаһында ҡатнашыу - ауыл ултыраҡтарының күп кенә көнүҙәк проблемаларын ҡатып ҡалған нөктәһенән ҡуҙғатырға ярҙам итте. Учалы ауылы халҡы ошо программа аша тейеш булмаған урында түгелгән сүп-сар, сүплек мәсьәләләрен хәл итергә ниәтләгән ине.

Әммә кәрәкле балл һаны етмәү сәбәпле, учалылар программанан төшөп ҡалды. Шулай ҙа, ауыл халҡы үҙ ниәтенән кире ҡайтырға теләмәй. Яҡшы, ә иң мөһиме, кәрәкле проект урындағы хакимиәттең иғтибарын да йәлеп итә. Уны тормошҡа ашырыу өсөн район бюджетынан аҡса бүленә, уның бер өлөшөн ауыл халҡы үҙе йыя. Урындағы предприятиелар ҙа ситтә ҡалмай, ярҙам ҡулын һуҙа. Һөҙөмтәлә, берҙәм көс менән 1,7 млн һумға сүп-сар өсөн тәғәйенләнгән 5 кубометрлыҡ 16 контейнер һатып алына. Уларҙың барыһы ла әлеге көндә ауыл урамдарында урынлаштырылған.
(№ 145)

Уңышлы һәм емешле үтте16.12.2014

Уңышлы һәм емешле үттеБилдәләнгән Мәҙәниәт йылы сиктәрендә районыбыҙҙа төрлө кимәлдәге меңдән ашыу сара уҙҙы. Конкурс-фестивалдәрҙә ҡатнашыу, гранттар алыу, еңеүҙәр яулау, яңы проекттарҙы тормошҡа ашырыу - шулар иҫәбендә. Әлбиттә, быларҙың барыһы ла үҙ һөнәрен йәнен-тәнен биреп, бар күңелен һалып башҡарған мәҙәниәт һәм сәнғәт әһелдәренең ҡаҙанышы. Бына, ниһайәт, башҡарылған эштәргә һығымталар яһап, лайыҡлы хеҙмәткәрҙәрҙе билдәләп, Мәҙәниәт йылын ябыу тантанаһы уҙҙы.

Район хакимиәтенең ҙур залына ҡала-районыбыҙҙың музыка, сәнғәт мәктәптәре, сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы уҡытыусылары, ауыл мәҙәниәт йорттары, китапханалар хеҙмәткәрҙәре, ижади һәм фольклор коллективтары етәкселәре, ғөмүмән, мәҙәниәт өлкәһендә оҙаҡ йылдар лайыҡлы хеҙмәт итеүсе үҙ һөнәрҙәренең оҫталары саҡырылды.
Район хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Руслан Ғиләзетдинов сығышында йыл дауамында мәҙәниәт өлкәһендә булып үткән мөһим ваҡиғаларға айырым туҡталып үтте.
(№ 143-144)

Бөртөкләп йыйыла алтын16.12.2014

Аукцион көтәбеҙ
Бөртөкләп йыйыла алтын«Башҡорт алтын табыу компанияһы» ғилми-производство фирмаһына 1995 йылда нигеҙ һалына, проект ҡеүәте - йылына 200 мең тонна мәғдән эшкәртеү. Һуңынан был күрһәткес 350 мең тоннаға еткерелә. Бөгөнгө көнгә 3 миллион тоннанан ашыу руда эшкәртелде. Тәүге продукция 1996 йыл аффинаж (металды мәғдән ҡалдыҡтарынан айырыу) заводына ебәрелә. Эшмәкәрлекте Муртыҡты алтын мәғдәне зонаһында башлай. Был зона тураһында ентеклерәк белешмә биреү артыҡ булмаҫтыр: төньяҡ-көнсығышта Һөләймән ауылынан көньяҡ-көнбайышта Илсегә тиклем 40 километр һуҙыла.

Күҙ алдына яҡшыраҡ килтереү өсөн, 1,5-3 километр алыҫлыҡта Мейәс-Учалы тимер юлына параллель рәүештә һуҙыла, тип әйтергә мөмкин. Зонаның «йөҙөк ҡашы» - фәҡәт Муртыҡты ятҡылығы үҙе. Ул Ильинка ауылынан көньяҡ-көнсығыш йүнәлештә 1 километр ситтәрәктәге тау һыртынан ғибәрәт. Был ятҡылыҡты үҙләштереү француз концессияһы (дәүләттең айырым участкаларҙы сит ил сәнәғәтселәренә ваҡытлыса файҙаланыуға биреүе) буйынса 1890 йылда башлана. 1917 йылға тиклем 48,5 килограмм алтын табыла. 1924-1950 йылдарҙа 438,5 килограмм етештерелә.
(№ 143-144)

Һөҙөмтә күренеп тора16.12.2014

Һөҙөмтә күренеп тора7-8 декабрь Бөтә донъя банкы вәкиле Нина Филиппова районыбыҙға килеп, урындағы инициативаларға булышлыҡ итеү программаһы сиктәрендә проекттарҙың тормошҡа ашырылыуын тикшерҙе.
Алдан күп яҙҙыҡ инде, был конкурста райондағы бөтә ауыл ултыраҡтары һәм Учалы ҡала ултырағы ҡатнашып, 18 проект еңеп сыҡты. Һөҙөмтәлә, дөйөм «бухгалтерия» түбәндәгенән ғибәрәт: республика бюджетынан - 18,3, урындағы ҡаҙнанан 2,5 миллион һум бүленде, спонсорҙар 2,7 миллион һум өҫтәне һәм халыҡ үҙе ике миллион һум йыйҙы.


Район хакимиәтендә, Программа сиктәрендә барлыҡҡа килгән объекттар сама менән 50 мең кешенең мәнфәғәттәрен теге йә был кимәлдә ҡәнәғәтләндереүгә булышлыҡ итәсәк, тип иҫәпләп ҡуйғандар.
Рәсми визит тураһында район хакимиәте башлығының иҡтисади һорауҙар буйынса урынбаҫары Фәһим Фәтҡуллин: «8 ауыл ултырағында булдыҡ. Дөйөм алғанда, ыңғай тәьҫораттар ҡалды», - тип белдерҙе. Шул иҫәптән: Ҡунаҡбайҙа Советтар Союзы Геройы Александр Матросов-Шакирйән Мөхәмәтйәновҡа ба-ғышланған мәҙәни-тарихи үҙәк барлыҡҡа килтереү өҫтөндә эшләйҙәр.
(№ 143-144)

Сәнғәткә һөйөү тәрбиәләүсе16.12.2014

Сәнғәткә һөйөү тәрбиәләүсеҠунаҡбай балалар сәнғәт мәктәбе 2003 йылдан алып йәш бейеүселәргә, ҡурайсыларға, ҡумыҙсыларға, йырсыларға, гармунсыларға, баянсыларға тәүге ныҡлы ижад нигеҙҙәрен биреүсе белем усағы булып тора. Ринат Ямалиев етәкселегендәге коллектив Ҡунаҡбай, Илтабан, Аҡҡужа ауылдарының балаларын музыка серҙәренә төшөндөрә.

Сәнғәт мәктәбендә «өлгөлө» исемен йөрөткән дүрт ансамбль (ҡурайсылар, гармунсылар, бейеүселәр һәм ҡумыҙсылар) эшләп килә, тәрбиәләнеүселәре район, республика, бөтә Рәсәй, халыҡ-ара конкурстарында дипломант, лауреат исемдәрен яулай. Мәҙәниәт йылында коллектив тағы бер уңышҡа өлгәште - Ҡунаҡбай балалар сәнғәт мәктәбе район хакимиәте башлығының грантына уҙғарылған конкурста «Иң яҡшы сәнғәт мәктәбе» исеменә лайыҡ булды.
Балаларҙың уңыштары, тәү сиратта, көслө уҡытыусыларҙың лайыҡлы хеҙмәтенә ҡайтып ҡала. Ә ундайҙар Ҡунаҡбай сәнғәт мәктәбендә ишле. Үҫмерҙәрҙең һәләттәрен күреп, уны тулыһынса асырға, үҫтерергә ярҙам итеүсе ошондай остаздарҙың береһе - Шәфҡәт Йосопов. Күптән түгел генә «Иң яҡшы балалар сәнғәт мәктәбе уҡытыусыһы» бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яулаусы Шәфҡәт Рәфҡәт улы ике тиҫтәгә яҡын йәш быуынға белем бирә. Сығышы менән ул Баймаҡ районы Темәс ауылынан. Биш йәшендә әсәһенән күреп, гармун телдәрен тирбәлтә башлай. Тормошон ижад менән бәйләү теләгендә Учалының сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжына уҡырға инә. «Ҡойон»да бейей, аҙаҡтан үҙе лә студенттарҙы бейергә өйрәтә. Училищела эшләгән йылдарында ситтән тороп ¤фөнөң сәнғәт академияһын тамамлай. Ҡунаҡбайҙа асылған мәктәпкә саҡырғас, риза булып эшкә тотона.
(№ 143-144)

Сабыр иткән моратына еткән16.12.2014

(Хикәйә)
(Аҙағы).

Фәүзиә почтанан сыҡмаҫ борон уҡ үҙенә тәғәйенләнгән хатты асып, йөрәкһеп уҡырға тотондо: «Ҡәҙерлем, Фәүзиәм! Хатымды алып уҡый башлағаныңа шатмын. Әле генә эштән ҡайтып, сәй ҙә эсмәй, минең хатымды тулҡынланып уҡығаның күҙ алдыма килеп баҫты. Һағындым, тиһең… Ул һүҙҙе алмаштырырлыҡ һүҙ таба алғаным юҡ әле. Шулай ҙа, Фәүзиәм, һин минең һағышым, бәхетем, яҙмышым, бар булмышым. Әлдә генә Хоҙай беҙҙе осраштырған икән! Һинең менән миңә еңел. Һинең тормошомда булыуың үҙе оло бәхет! Алла бойорһа, беҙҙе оҙаҡламай Союзға сығарабыҙ, тиҙәр. Бер йыл да тула, бәлки, отпускыға ҡайтарырҙар. Әлегә хәрби операцияларҙа ҡатнашып торабыҙ. Буш ваҡытта хат яҙам. Кистәрен егеттәргә кино күрһәтәм. Самат ағайыма рәхмәт, кино күрһәтергә ул өйрәткәйне бит. Иртәгә тауҙарға... Ун-ун биш көн юлда үтә инде. Тауҙар араһында шомлоҡ, ә бында ҡомлоҡ, туҡтауһыҙ ел. Сәй эскән арала ғына стаканыңдың яртыһы ҡом менән тула. Оҙаҡламай яңы йыл байрамы. Бында беҙ йәшел шыршыны һағынып ҡына һөйләйәсәкбеҙ. Уралымдың ап-аҡ ҡарҙарын, зифа буйлы ҡайындарын һағындым. Туй күлдәге кейгән муйыл төбөндә вәғәҙә бирешкән минуттарыбыҙ йыш ҡына төштәремә инә. Осрашыу көндәре тиҙерәк етһә ине лә, һине ҡосағыма алһам ине. Һеҙҙең ауылда, хозур тәбиғәт ҡосағында, йәштәр түбәһендә гармун уйнатып туй үткәрербеҙ... Ышан, беҙ бәхетле йәшәйәсәкбеҙ! Балаларыбыҙ ҙа бәхетле буласаҡ. Бының өсөн бөтә көсөмдө һаласаҡмын...» Фәүзиә хатты уҡып бөткәс, ҡағыҙ битен ғәҙәтенсә йөрәгенә ҡыҫты, һөйгәненә һаулыҡ теләп, хыялдарға сумды. Осрашыуҙарын, үҙҙәрен туй кейемендә күҙ алдына килтерҙе, эргәләрендә генә уйнап йөрөгән сабыйҙарын күрҙе, иҫәр кеше кеүек үҙ алдына көлөп ҡуйҙы: «Эх, тиҙерәк, тиҙерәк үтһә ине был һанаулы, һынаулы көндәр... Әгәр ҙә хеҙмәт иткән частарын үҙебеҙгә сығарһалар, бер һүҙһеҙ ял алам да эргәһенә барып ҡайтам! Ниндәй бүләк алырға икән һөйөклөмә? Ҡалынайҙымы, буйға үҫтеме икән?»
(№ 143-144)


Материал ебәрергә

Рубрикалар


Яңылыҡтар архивы




Номерҙар архивы

Яңылыҡтар календары

«    Декабрь 2014    »
ДшШшШршКйЙмШбЙкш
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 

Популяр яңылыҡтар


Агроном -  ул ер  табибыАгроном - ул ер табибы
«Кем дә кем, бер башаҡ үҫкән ерҙә тағы берҙе...

Нисек йәшәйһең, өкө?Нисек йәшәйһең, өкө?
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә,...

Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәрНамыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр
Байрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек...

Бер нөктә - УчалылаБер нөктә - Учалыла
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан ...

ФотофактФотофакт
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында...


Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.