» » Ҡарағаты, сейә, еләге...

Ҡарағаты, сейә, еләге...27.07.2015

Ҡарағаты, сейә, еләге...Июль айы - емеш-еләк өлгөргән мәл. Кешеләр, бигерәк тә, ауыл халҡы, миҙгеле менән файҙаланып тәбиғәт биргән байлыҡты һатып, аҡса эшләп ҡалырға тырыша. Сауҙаның нисек барыуы, хаҡтар күрһәткесе менән ҡыҙыҡһынып, беҙ ҙә баҙар яғына юл алдыҡ.
Йөрөп ғәҙәтләнгән маршрут буйынса аяҡтар үҙҙәренән-үҙҙәре элекке «бәләкәй баҙар» яғына ынтылды. Һатыу урыны ябылһа ла, кешеләр магазин алдында сауҙа итеүҙе хуп күрә. Беҙ барып еткәндә унда ни бары ике генә кеше еләк тәҡдим итә ине. Мөләйем йөҙлө ханымдан ғәҙәттә теҙелешеп ултырған кешеләрҙең ҡайҙа булыуы менән ҡыҙыҡһынам.

- Бында һатыу итеү тыйыла. Үҙәк баҙарға күсерҙеләр бит. Ҡала филармонияһы артында, ҡышын һырғалаҡ булған урында ла сауҙа өсөн урын асҡандар. Ҡаланыҡылар, ауылдан килеүселәр шунда һатыу итә. Әммә, юл өҫтө булмағас, ул урында тауарҙы үткәреүе ауыр, көн буйы тиерлек ултырырға кәрәк. Ә бында әллә кешеләр йөрөп күнеккән, әллә башҡа сәбәптәр - тауарыбыҙҙы тиҙ арала һатып ебәрәбеҙ, - тигән яуап алдым.
Икенсе ханымға мөрәжәғәт итәм. Биш литр ер еләгенә ул 350 һум һорай. Ҡунаҡбай ауылынан алты бала әсәһе Гөлназ Әхмәҙиева миҙгелле кәсеп менән йыл һайын шөғөлләнә. Ул ғына түгел, мәктәптә уҡыусы балалары ла үҙ йүндәрен үҙҙәре күрә: еләк һатып йыйылған аҡсаға яңы уҡыу йылына баштан аяҡ кейенәләр. Уҙған йыл 30 меңгә яҡын аҡса эшләгән, быйыл йөрөргә транспорт булмау сәбәпле, аҙ ғына кәмерәк килем алған.
- Быйыл еләк бик күп. Башта 400-500 һумға һата инек. Хәҙер хаҡтар түбәнәйҙе, еләк тә асыҡ урындарҙа кибә, үләнле ерҙә серей башланы. Ауылда емеш-еләк һатып ҡына ла яҡшы аҡса эшләп алырға мөмкин. Үҙем файҙалы үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынам, 100 төргә яҡын үлән йыйып, ҡышын файҙаланам. Белемемде арттырыр өсөн емеш-еләк һатып эшләгән аҡсама «Халыҡ медицинаһының ҙур энциклопедияһы»н алдым бына, - тип сумкаһындағы китабын сығарып күрһәтте Гөлназ Рифҡәт ҡыҙы. Еләк миҙгеле тамамланғас, бәшмәккә күсергә иҫәп тота егәрле хужабикә.
Әңгәмәсемдең һүҙ-ҙәрен ҡеүәтләп, шуны өҫтәйһе килә - үткән йыл Ҡунаҡбайҙа еләк аҡсаһына евро тәҙрәләр ҡуйҙыртыусылар ҙа булды. Тимәк, өйҙә ятмаһаң, ҙур килем алырға, файҙаһын күрергә мөмкин.
Яңы урындағы баҙарға юл тотабыҙ. Бында кеше байтаҡ, сауҙа өсөн урын да иркен, уңайлы. Ер еләгенән тыш, ваҡыты үтеүенә ҡарамаҫтан, өҫтәлдәрҙә ҡайын еләге лә күренә. Ярты литрына 150 һум һорайҙар. Баҡсаларҙа крыжовник та өлгөргән икән. Ныҡышмал һатыусылар тәмләтеп тә ҡараттылар. Ҙур булмаған биҙрәһе 120 һум тора.
Ҡарағат, сейә лә ныҡ уңған быйыл. Тик бына ҡурай еләге генә күп түгел, тип билдәләнде. Ҡарағаттың бер килограмы 200 һум, тимәк биҙрәһенә 1000 һум сығарып һалырға кәрәк. Райондан килеүселәр иһә 750-800 һумға бирергә әҙерҙәр. Ҡыҙыҡ өсөн, ауылға шылтыратып, унда күпмегә һатыуҙары менән дә ҡыҙыҡһындым - 400-500 һум икән.
Баҡса сейәһенең биҙрәһенә 200 һум һорайҙар, һатыулашҡан кеше ун-егерме һумға төшөртә ала. Әммә, күрше прилавкала шул уҡ сейәне 400-450 һумға тәҡдим итәләр. Аптырап ҡалғайным: «Бөртөкләп, интегеп йыйыу хеҙмәте осһоҙ баһаланмай», - тип аңлаттылар. Шулай, һатып алыусыларҙың төрлөһө булған кеүек үк, һатыусыларҙың да холоҡ-фиғеле һәр кемдең үҙенсә. Бер ханым, хатта, һатып алырға ниәтләмәй буш ҡыҙыҡһыныуыма асыуланып, керән үҫемлеген ҡушып әрләп тә ташланы үҙемде.
Баҙар ул сауҙа урыны ғына түгел, унда кешеләрҙең күңел торошо ла сағыла. 8-се баҡсала ере булған ханым халыҡтың оятһыҙлығын әсенеп һөйләне. Еләк, сейә, ҡарағат, алма, йәшелсәләр булһынмы - ҡарты ла, йәше лә урлаша икән. Кеше ҡарап үҫтергәнде бер-нисә сәғәт эсендә «һыпырыу» еңел, әлбиттә. Ташландыҡ баҡсалар күп, кешенекен урлағансы, һуңғы сиктә, шунда ғына барып йыйып алырға булмаймы икән?
Кирәбе, Ахун ауылы-нан килеүселәр ҡара көртмәле тәҡдим итә. Күҙҙәр өсөн файҙалы емештең литры 300-350 һум. Ҡара, ҡыҙыл көртмәленең быйыл аҙ булыуын билдәләне һатыусылар. Емеште йыйыу ҙа еңел түгел бит.
Емеш-еләктән тыш, кишер, сөгөлдөр, һуған, петрушка, быйылғы картуф та бар баҙарҙа. Яңы урынға халыҡ күнегеп китһә, сауҙа бигерәк тә ҡыҙыу барыр ине.




 
  • Оҡшаш яңылыҡтар
  • Комментарийҙар
Баҙарға сыҡтым әлеБаҙарға сыҡтым әле
Илебеҙ иҡтисадында доллар менән евроның кинәт күтәрелеүенә бәйле ҡыйынлыҡтар дауам итә. Йыл башында ул тиклем һиҙелмәһә лә, әле килеп көрсөк... Тотош уҡырға
Йәрминкә гөрләйЙәрминкә гөрләй
Ҡаланың филармония артындағы майҙанында йәрминкәләр дауам итә. Һәр шәмбе, йәкшәмбе ауыл хужалығы продукцияһын етештереүселәр, эшҡыуарҙар халыҡҡа... Тотош уҡырға
Йәрминкәләр гөрләйЙәрминкәләр гөрләй
Көҙгө йәрминкәләр башланды. Аҙна һайын шәмбе, йәкшәмбе көндәре ҡала филармонияһы артындағы майҙанда ауыл хужалығы, эшкәртеүсе сәнәғәт, сауҙа... Тотош уҡырға
Баҙарға сыҡтым әлеБаҙарға сыҡтым әле
Ҡалалағы үҙәк баҙарҙың яңы урынға күсеүе һатыусыларҙың эшенә ҡамасауламаны, буғай. Шау-гөр килгән тауыштар әллә ҡайҙан ишетелеп тора. Һәр сауҙа... Тотош уҡырға
Баҙарһыҙ ҡалмаясаҡбыҙБаҙарһыҙ ҡалмаясаҡбыҙ
Ҡалалағы бәләкәй баҙарҙың эшмәкәрлеге туҡтатылыу тураһында һүҙ күптән йөрөй ине. Ләкин, ҡайһы бер мәсьәләләр арҡаһында, хәл тотҡарлана килде.... Тотош уҡырға


Материал ебәрергә

Рубрикалар


Яңылыҡтар архивы




Номерҙар архивы

Яңылыҡтар календары

«    Ғинуар 2018    »
ДшШшШршКйЙмШбЙкш
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 

Популяр яңылыҡтар


Ҡайҙа ҡиммәтерәк?Ҡайҙа ҡиммәтерәк?
Яңы йыл алдынан ниндәй ҡалаларҙа Ҡыш бабайҙы...

Байрамдар тыныс үтһенБайрамдар тыныс үтһен
Тиҙҙән барыбыҙҙың да яратҡан байрамы - көтөп...

Ғаилә үтәй алмаҫлыҡ бурыс бармы икән?Ғаилә үтәй алмаҫлыҡ бурыс бармы икән?
Ҡала мәҙәниәт үҙәгендә физик мөмкинлектәре...

«Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән«Ҡанат ҡуйылғандай булды», - ти ирекмән
Рәсәй Президенты В. Путин «Рәсәй ирекмәне - 2017»...

Яңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙЯңы йылға өмөт-ышаныстар бағлайбыҙ
Ҡомаҡ (1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996,...


Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.