Һыйлы көнөң - һыйырҙа15.11.2017

Һыйлы көнөң - һыйырҙа«Һыйлы көнөң һыйырҙа», - тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит халҡыбыҙҙа. Бөгөн ауылда йәшәүсе егәрле кешеләр күпләп һыйыр аҫрай. «Ағы барҙың туғы бар», тигәнде лә иҫкә төшөрәйек - егәрле хужабикәләр көн һайын һөттән төрлө-төрлө ризыҡ әҙерләп, ғаиләләрен һыйлай.Үҙҙәренән артҡанды ҡала баҙарына килтереп һатырға ла өлгөрәләр, ярайһы уҡ табыш алалар.
Ҡаланың Ленин майҙанындағы элекке «Ағиҙел» магазины ҡаршыһында бихисап һөт ризыҡтарын һатыусыларҙы күрергә була.
Бына был юлы ла ағас йәшниктәр өҫтөнә ауыл ниғмәттәре ҡуйылған, беҙ килгәндә ҡыҙыу һатыу эше бара ине. Һатып алыусылар ҙа байтаҡ күренә. Кемдер ҡорот һорай, кемдер эремсек тәмләп ҡарай, кемгәлер ауыл ҡаймағы кәрәк.
Олораҡ йәштәрҙәге апай менән һөйләшеп киттек. Ул күрше ауылдан килгән икән.
- Хаҡлы ялдамын, әммә ҡиммәтселек заманында бәләкәй генә пенсияға йән аҫрап буламы һуң?! Студент ҡыҙ үҫтерәм, улым мәктәптә уҡып йөрөй. Балаларҙы уҡытырға, кейендерергә кәрәк. Ауылда мал тотмай йәшәүҙе күҙ алдына ла килтерә алмайбыҙ. «Эшләгән - тешләгән», - тип боронғолар дөрөҫ әйткән. Һөт ризыҡтары һатыуҙан килгән аҡса иш янына ҡуш - ғаилә бюджетында берәй «тишек»те ямарға етә. Хәҙер халыҡ хәләл ризыҡтар менән туҡланыуҙың мөһимлеген аңлай башланы, ауыл продукцияһына һорау ҙур, - тип бәйән итте ул.
(№ 91)

Был донъяла ниҙәр бар?15.11.2017

Был донъяла ниҙәр бар?Америка Советтар Союзынан шул тиклем ныҡ ҡурҡҡан булған икән. Илебеҙҙе тарҡатыуҙарына 26 йыл үтте, ә һаман тыныс-лана алмайҙар. 7 ноябрҙе «Коммунизм ҡорбандарының милли көнө» тип билдәләйҙәр. Был тапҡырҙа ла АҠШ президенты хакимиәте: «...коммунистик режимдар 100 миллиондан ашыу кешене үлтерҙе. Коммунизм философияһы азатлыҡ, үҫеш һәм кеше ғүмере хаҡы менән бергә һыйыша алмаҫлыҡ төшөнсәләр», - тип рәсми белдереү яһаны.
Бур барыһына ҡарағанда ла: «Бурҙы тотоғоҙ!» - тип нығыраҡ ҡысҡыра инде ул. Фәҡәт үҙҙәре Американың ерле халҡына геноцид ойоштороуҙары, донъяла беренсе булып тыныс халыҡҡа ҡаршы атом ҡоралы ҡулланыуҙары, планетаның бар тарафтарында яңынан-яңы һуғыш янғындары тоҡандырыуҙары онотолған тиерһең... Әйткәндәй, «үҫеште тотҡарлау» тәңгәлендә лә бәхәс ҡорорлоҡ - Американың финанс системаһы бар донъяны көрсөк бат-ҡылына тарта, шул уҡ ваҡытта социализм тәғлимәтенә тоғро ҡалған Ҡытай алға бик етеҙ елә.


Берәй документ тултырғанда «енес» графаһына «ир-ат» йә «ҡатын-ҡыҙ» тип күрһәтәбеҙ. Бик ябай эш. Ә Германияла Конституция суды (!) айырым ултырыш үткәреп, махсус ҡарар сығарҙы - берәй кеше ошо һорауға яуап бирергә теләмәй икән, графаны буш ҡалдырырға хоҡуҡлы. Юғиһә, үҙҙәренең ниндәй енес икәнлектәрен айыра алмағандар күбәйә бара, ти. Башҡортса әйткәндә «ҡыҙ тәкәләр» инде, беҙ бала саҡта ҡыҙҙарса ҡыланған малайҙарҙы тап шулай үсекләй торғайныҡ.
(№ 91)

Был беҙҙең тарих!15.11.2017

Был беҙҙең тарих!- 100 йыл элек донъя һәм илебеҙҙе тетрәткән ваҡиғаларҙы һәр кем төрлөсә баһалайҙыр. Әммә шуныһы бәхәсһеҙ - тап революциянан һуң илебеҙ бар йүнәлештәрҙә лә алға ынтыла, байтаҡ ҡаҙаныштарыбыҙ донъя кимәлендә лә беренсе ине.
Нисек кенә булмаһын - был беҙҙең тарих, ә үҙ тарихын һәр кем ихтирам итергә бурыслы. Хәҙер инде 26 йыл Октябрь револю-цияһына бағышланған демонстрациялар үткәрелмәй, ләкин барыбер был көндә күңел елкенә! Беҙҙең дә бала саҡ Советтар Союзында үтте бит, - тип телмәр тотто социалистик революцияның 100 йыллығына бағышланған митингыла район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко.
Ә үҙәк ҡала майҙанына халыҡ байтаҡ йыйылғайны. Хаҡлы ялға сығып, олоғайып, хәҙер кеше араһында бигүк күренеп бармаған иптәштәрҙең дә мөһим датаға хөрмәт күрһәтеп митингыға килеүҙәре иғтибарҙы йәлеп итте. Афариндан башҡа баһа юҡ.
(№ 91)

Тыуым кәмей10.11.2017

Тыуым кәмей30 октябрҙә район хакимиәтендә демография һәм тыуымды арттырыу мәсьәләләре буйынса эш төркөмөнөң сираттағы ултырышы уҙҙы. Кәңәшмәлә социаль хеҙмәттәр етәкселәре, ауыл хакимиәте башлыҡтары ҡатнашты.

Ағыуланып үләләр
Район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко йәмғиәтебеҙ-ҙе борсоған проблемаларға етди туҡталды. Алкоголь, наркотик ҡулланыу арҡаһында яҡты донъя менән хушлашыусылар динамикаһына анализ яһаны. Республи-кала психоактив матдәләр ҡулланыу арҡаһында сиргә һабышыусылар кәмегән. 2016 йылда ун дүрт йәшкәсә тиклем 201 баланың һәм 15-17 йәшлек 1039 үҫмерҙең араҡы эсеп психикалары һәм тәртиптәре ҡаҡшауы теркәлгән. Хроник алкоголизм һәм алкоголь психоздар менән яфаланыусыларҙың һаны ла аҙайған. 2012 йыл менән сағыштырғанда беренсел сирлеләр кимәле - 20,4 процентҡа, дөйөм сирлеләрҙеке 9,7 процентҡа түбәнәйгән. 2016 йылда хроник алкоголизмдың беренсел 2247 осрағы теркәлгән. Һуңғы биш йылды алған-да ауырыуҙар һаны 20,8 процентҡа кәмегән.
(№ 90)

Был донъяла ниҙәр бар?07.11.2017

Был донъяла ниҙәр бар?√ РФ Президенты В. Путин рәсәйлеләрҙе шаҡ ҡатырҙы: илебеҙҙә АҠШ яллаған ойош-малар кешеләрҙең биоматериалдарын йыйыу һәм тикшереү менән аҫтыртын шөғөлләнә.
Иң борсолдорғаны - беҙҙең организм үҙенсәлектәре менән ҡыҙыҡһынған учреждение Американың Ҡораллы көстәре системаһына инә. Рәсәй Федерация Советының Именлек һәм оборона комитеты рәйесе урынбаҫары Франц Клинцевич былай тип комментарий бирә: «Биология ҡоралы яһайҙар тип раҫламайым, әммә мәгәр бындай хәшәрәт эшкә тотонһалар, юҡ итергә самалаған этностарҙың төрлө тәбиғәт шарттарындағы үҙенсәлектәрен теүәл билдәләү талап ителә». Бындай ҡылмыштарға сик ҡуйыла, тип тынысландырҙы.

√ «Аҡса юҡ, аҡса юҡ!» - тип тылҡығандарына ышаныуы ҡыйыныраҡ. Былтыр Рәсәйҙә миллиардерҙар һаны (доллар иҫәбендә) 25 процентҡа артып, 96 башҡа еткәндәр, тип яҙа «Форбс» журналы. Донъя буйынса миллиардерҙар 2016 йылда байлыҡтарын 17 процетҡа арттырһа, Рәсәйҙә - 37 процентҡа һимерәләр.
Доллар иҫәбендә миллионерҙар һаны артымы буйынса ла алда барабыҙ, шул иҫәптән Ҡытай темптарынан беҙҙә 2 тапҡырға күберәк үрсейҙәр, ти. Ошондай ҡаҙаныштар булғанда, былтыр 20 миллион РФ граждандары ярлы тип танылды (айлыҡ килем 10 мең һумдан ашмай), тип иҫкә төшөрөү ҙә уңайһыҙ кеүек.
(№ 89)

Бер нөктә - Учалыла07.11.2017

Бер нөктә - УчалылаРус география йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе «Башҡорт әйләнеше» («Башкирская кругосветка») тип аталған проектҡа тотонған. Ойошманың етәксеһе билдәле яҙыусы һәм сәйәхәтсе Камил Йыһаншин былай тип аңлатма бирә:
- Киләһе йылы миҙгелгә тиклем Башҡортостандың иң төньяҡ, көньяҡ, көнсығыш һәм көнбайыш сиктәре һәм республиканың географик үҙәге (Яңауыл, Ейәнсура, Учалы, Баҡалы һәм Ғафури райондары биләмәләре) буйынса турист маршруттары һалына. Ахырҙағы нөктәләргә география координаталары яҙылған стелалар беҙҙең йәмғиәт иҫәбенә ҡуйылһа, урындағы властар турист инфраструктураһын (туҡталҡа, усаҡ урындары һәм башҡа) хәстәрләй. Бәлки, ҡайҙалыр мотель-фәлән дә төҙөлөр.
(№ 89)

Эш беләктә түгел, йөрәктә07.11.2017

Эш беләктә түгел, йөрәктә«Эшһеҙлек неврозы»
Медицина белгестәре «эшһеҙлек неврозы» тигән термин ҡуллана башланылар: кеше үҙен йүнһеҙ, бер кемгә кәрәкһеҙ, бер нимәгә йоғонто яһарға һәләтһеҙ итеп тоя, ти. Бындай психология буйынса Рәсәйҙә төплө ғилми тикшереүҙәр үткәрелмәгән. Быуаттай ваҡыт Совет власында йәшәгән кешеләргә яңы һәм бөтөнләй ят күренеш бит. Ә бына «Харрисон теорияһы» буйынса, эшһеҙҙең психологик торошо өс этапҡа бүленә.
1-се стадия - шаңҡыу
Кеше эштән сығарылыуына, хеҙмәте һәм үҙе кәрәк булмауға бер нисек тә ышана алмай. Ғәйеплеләрҙе эҙләй, бартамлай һәм өҙгөләнә.
2-се стадия - өмөт
һәм ышаныс

Бәләнән ҡурҡып йәшәү бәләнең үҙенән дә яманыраҡ, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит. Күпмелер ваҡыттан, киреһенсә, өҫтән тау төшкәндәй еңеллек килеүе бар. Был осорҙа сәләмәтлек тә, кәйеф тә яҡшырып ала. Ундайҙарға эшкә урынлашыуы еңелерәк. Кеше актив рәүештә яңы эш эҙләй. Үҙен был дәүерҙә бик юғары баһалай әле, шуға ла потенциаль рәүештә ҡәнәғәтләндерерлек күп тәҡдимдәрҙән баш тарта.
3-сө стадия - төшөнкөлөк
Сама менән 6 ай үткәнсе яңы эшкә урынлаша алмай икән, кеше үҙенә-үҙе ҡул һелтәй, активлығы һәм эшләргә теләге ныҡ кәмей. Ә күпмелер ваҡыттан эш табылыуҙан ҡурҡа ла башлай, ти.
(№ 88)

Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр31.10.2017

Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәрБайрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек тә алдынғылыҡты бирмәһә, әле лә һынатмайҙар. Заманында «Байрамғол» совхозы тирә-яҡта дан тотһа, хәҙер иһә үҙенең алмашсыһы - «Байрамғол» агрофирмаһы» юғары күрһәткестәре менән ҡыуандыра.
«Иң мөһиме - ауыл хужалығы тармағы йәшәп килә», - тип ҡыуана ошо тирәлә көн күргән оло быуын ветерандары. 80 йәштәрен ваҡлаған апай-ағайҙар үҙҙәренең ең һыҙғанып совхозды күтәрәбеҙ, тип ал-ял белмәй эшләгәндәрен бөгөнгөләй яҡшы хәтерләйҙәр. Күптән түгел Яңы Байрамғол ауылының аҡһаҡалдары менән осрашырға тура килде. Һәр береһенең ғүмер юлы ауыл хужалығы менән бәйле.
Рифҡәт Ғабдулла улы Игликов оҙаҡ йылдар «Байрамғол» совхозында механизатор булып хеҙмәт итә.
(№ 87)

Был донъяла ниҙәр бар?31.10.2017

Был донъяла  ниҙәр бар? √ Быйыл Рәсәйҙә ғүмерҙә булмаған рекорд ҡуйылды - тулайым 132 миллион тонна иген урып алынды (былтыр ҙа тарихта булмаған күрһәткескә ирешкәйнек - 121 миллион тонна тирәһе булды). Тик бына РФ Халыҡ хужалы-ғы академияһының Агросәнәғәт сәйәсәте үҙәгенең баш ғилми хеҙмәткәре Василий Узун самалауынса, Рәсәйҙә 10 миллионлап тонна игенде һаҡларлыҡ урын етешмәй.
- Илебеҙ потенциалы 1 миллиард 300 миллион кешене аҙыҡ-түлек менән тәьмин итергә ирек бирә. Иртәме-һуңмы, әммә тап шулай буласаҡ, - тип сығыш яһаны Дәүләт Думаһының аграр һорауҙар буйынса комитет рәйесе урынбаҫары Айрат Хәйруллин. (Белешмә өсөн - Рәсәйҙең үҙендә 146-147 миллион кеше иҫәпләнә).

√ Санкт-Петербург губернаторы Г.Полтавченко РФ хөкүмәтенә рәсми хат яҙҙы - Рәсәйҙең «мәҙәни баш ҡалаһында» икмәккә ҡытлыҡ, хаҡ күтәрелеүе ихтимал. Бар сәбәп - тирмәндәргә бойҙай килтереү өсөн вагондар етешмәй, ти. Тарих ҡабатланып ҡуймаһын инде! 1917 йылдың башында ла Рәсәйҙә аш етерлек була, тик төрлө сәбәптәр менән Петроградҡа ташыу ритмдан сыға. Сираттар теҙелә башлау Февраль революцияһы тоҡаныуға бик тә булышлыҡ итә.
(№ 87)

Икмәк булһа, йыр ҙа була27.10.2017

Икмәк булһа, йыр ҙа булаИкмәк булһа, йыр ҙа булыр, тиҙәр. Быйыл иһә мотлаҡ йырларға тейешбеҙ. Респуб-лика аграрийҙары баҫыуҙарынан мул уңыш йыйып алды, иң мөһиме - районыбыҙ игенселәре лә һынатманы. Республика кимәлендә яҡшылар рәтендә. Һөнәри байрамдарын ауыл хужалығы эшсәндәренең яҡты йөҙ һәм яҡшы һөҙөмтәләр менән ҡаршы алыуы беҙҙең өсөн дә ҡыуаныслы күренеш. Учалылар икмәк менән үҙҙәрен тулыһынса тәьмин иткән. Башҡа культураларҙы ла ауыл эшсәндәре етәрлек күләмдә туплаған.
Байрам алдынан йылдағыса тармаҡ ҡаҙаныштарын барлау маҡсатында Учалы районы хакимиәте башлығы урынбаҫары, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Арслан Нәзир улы Шәғәретдинов менән әңгәмәләштек.
- Ауыл хужалығы көнөн күтәренке кәйеф менән ҡаршылайбыҙ. Ураҡ эштәре та-мамланды, район аграрийҙарының эшен нисек баһалайһығыҙ? 
- Районда алты ауыл хужалығы предприятиеһы эшләп килә, уларҙың дүртәүһе малсылыҡ продукцияһын етештереү менән шөғөлләнә, 123 крәҫтиән-фермер хужалығы һәм 13 меңдән ашыу шәхси хужалыҡ иҫәпләнә. Районда 24931 баш һыйыр малы бар, уның 2702 башы - ауыл хужалығы предприятиеларында, 1534-е - крәҫтиән-фермер хужалыҡтарында һәм 20695-е - шәхси хужалыҡтарҙа. Йылҡы һаны - 5539, ауыл хужалығы предприятиеларына - 1397, КФХ-ға - 1492, шәхси хужалыҡтарға 2650 баш тура килә. Һарыҡ менән кәзә - 21944 баш һанала. Мал аҙығы әҙерләүҙе һәм иген йыйыуҙы ваҡытында тамамланыҡ, куль-туралар ҡырҙа ятып ҡалма-ны. Игенселәргә, афариндан башҡа әйтер һүҙем юҡ. Һауа шарттары ла бик уңай килде, юғиһә, быға тиклем комбайндар һуғырға төшһә, йә ямғыр яуып ыҙалата, йәиһә ваҡытһыҙ ҡар төшөп игенде юҡҡа сығара торған ине.
(№ 86)


Материал ебәрергә

Рубрикалар


Яңылыҡтар архивы




Номерҙар архивы

Яңылыҡтар календары

«    Ноябрь 2017    »
ДшШшШршКйЙмШбЙкш
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 

Популяр яңылыҡтар


Агроном -  ул ер  табибыАгроном - ул ер табибы
«Кем дә кем, бер башаҡ үҫкән ерҙә тағы берҙе...

Нисек йәшәйһең, өкө?Нисек йәшәйһең, өкө?
Ҡыҙыҡ, әгәр ҙә төнгө һунарсы Өкө әфәндегә, йә,...

Намыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәрНамыҫ менән эшләйҙәр һәм йәшәйҙәр
Байрамғолдар ашлыҡ һуғыу, һөт һауыу буйынса элек...

Бер нөктә - УчалылаБер нөктә - Учалыла
Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан ...

ФотофактФотофакт
Сираттағы «Аҙна һайын приз» лотерея уйынында...


Бөтә хоҡуҡтар ҙа яҡланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда һәм уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Яйык» («Яик»)
гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет сайттарында тура актив гиперһылтанма ҡуйырға.